حسن تعليل (Poetical aetiology)


 حسن تعليل چې زياتره د ((عيني)) انځور په توگه کارول شوی، د اړوندو توکو له ټوليز يا برخيز ادلون بدلون سره ((ذهني)) بڼه را خپلولای شي. د زاړه پښتو ادبي پېر د ښکارندوی له بوللې (پټه خزانه ٥٦) څخه يې دا بېلگه راخلو:

                                            پر هر کال اټک د ده ښه راغلی کاندې

                                                                                       غوړوي پر څنډو خپل پاسته سالونه

او بيا يې دبشپړې ذهني انځور په توگه له منځني پېره لومړی د حميد دوې حسن ِمقطعې را اخلو:

لا به کله حميد مينه لېونی کا

                                                                 په کاته شو ورته کسي د زنځير کج،

د حميد سوزنده شعر وسوم وسوم

                                            دا اواز کاندې رباب له زېروبمه،

                                            - - -

او يايې دا سر بيت:

غره مه شه که پر پښو دې ناخوال پرېوت

                                            د سېلاب له پابوسيه دېوال پرېوت

- په چشمه به د آفتاب سرسبزه نه شي

د شبنم دانه يې ويلې کړه مجذوبه (شيدا، دېوان۳۲۰

 

او ورپسې هم يوه وسمهالې بېلگه:  

- سمندرمو شو د اوښکو، د هېندارو توپاني بيا

ځکه شوه د مرغلرو، پردې سيمه ارزاني بيا... (هماغه١٣-١٤)؛

                                            - - -

- سترگې چې د سترگو پر لار، زړونه وړي

                                                                 څوک د تورې شپې  به، چرته غله گوري (حمزه)؛

- خاطره، يار دې په خيبر کې اوسي

                                                                 ټوله دره له سپېلنو ډکه ده